پیشگیری ازخراب شدن دندانها با طریقه ی صحیح مسواک زدن

 

 

استفاده از مسواك و خمیر دندان:

هدف اصلی از مسواك كردن، پاك كردن پلاك میكروبی از روی دندانها و لثه می باشد. درست مسواك كردن وقتی است كه تمام سطوح دندانها و لثه بخوبی مسواك زده شود. بنابراین بهتر است مسواك كردن در فرصت مناسب و با زمان كافی و توأم با آرامش صورت پذیرد، چرا كه كیفیت مسواك كردن (مسواك زدن صحیح) بهتر از تعداد دفعات آن اهمیت بیشتری دارد.
البته ایده‌آل آن است كه بعد از هر بار مصرف مواد غذایی یا مواد قندی، دندانهایمان را مسواك كنیم؛ ولی اگر نشد، در دو زمان مسواك كردن دندانها حتماً باید صورت گیرد
.
۱. شب قبل از خواب: به دلیل اینكه در زمان خواب، جریان بزاق و حركات زبان و گونه جهت تمیزكردن محیط دهان كاهش می‌یابد و دندانها مستعد پوسیدگی می‌شوند.
۲. صبح بعد از صبحانه
 انتخاب یك مسواك خوب:

شرایط یك مسواك خوب :
• جنس : موهای مسواك از جنس نایلون نرم و سر موهای آن گرد باشد.
• كیفیت : موهای مسواك منظم و مرتب باشد. معمولاً نمی‌توان بیش از ۳ الی ۴ ماه از یك مسواك استفاده نمود. چون موهای آن خمیده و نامنظم می‌شود یا رنگ موهای آن تغییر می‌كند كه در اینصورت حتماً مسواك را باید تعویض نمود
• اندازه مسواك: مسواك كودكان،كوچكتر از بزرگسالان است. همچنین اندازه دسته آن برای کودکان باید بگونه ای باشد که بخوبی در دستهای کوچک کودکان قرار بگیرد و هنگام استفاده در دست آنها نلغزد.
• شكل مسواک : ترجیحاً دسته مسواك مستقیم باشد و خمیدگی بیش از حد نداشته باشد؛ چرا که مسواکهایی که دارای دسته مستقیم هستند، قدرت پاک کنندگی بالاتری دارند
نكته: مسواك جزء وسایل شخصی می‌باشد و هیچكس نباید از مسواك دیگری استفاده نماید.

 خمیر دندان:

امروزه اكثر خمیر دندانها حاوی فلوراید هستند كه سبب مقاومتر شدن دندان در برابر پوسیدگی می‌‌شود. خمیر دندانها دارای موادی هستند كه به از بین بردن پلاك ، رنگدانه و كنترل رسوب كمك می‌كنند و نیز دارای خاصیت ضد پوسیدگی، ضد حساسیت ، خوشبو و خوش طعم كننده دهان میباشند.
نكات مهم:
• لازم است مسواك كردن حتماً با خمیر دندان انجام شود ولی در صورت عدم دسترسی به خمیر دندان با آب خالی هم می‌توان مسواك نمود. استفاده از نمك خشك، جوش شیرین یا سایر پودرها جهت مسواك كردن درست نیست، زیرا سبب ساییدگی مینای دندان و خراشیده شدن لثه می‌گردد. استفاده از آب نمك رقیق (نصف قاشق چایخوری در یك لیوان آب جوشیده سرد) بصورت دهانشویه جهت ضدعفونی كردن محیط دهان، كمك كننده است.
• حداقل زمان برای مسواك زدن ۴ دقیقه می‌باشد(شكل ۴-۴)
• زمانهای مناسب برای مسواك زدن: صبح‌ها( بعد از صبحانه)، ظهرها (بعد از ناهار)، شبها (قبل از خواب).

 روش درست مسواك كردن چیست؟

ابتدا دهان را با آب بشوئید ، سپس به اندازه یك نخود خمیر دندان روی مسواك قرار داده و خمیر دندان را به داخل موهای مسواك فرو كنید
دندانهای بالا و پایین باید جداگانه مسواك شود. مسواك كردن از قسمت عقب یك سمت دهان شروع می‌شود و به ترتیب كلیه سطوح خارجی، داخلی و جونده كلیه دندانها مسواك زده میشود
هنگام مسواك كردن باید موهای مسواك با زاویه ۴۵ درجه نسبت به محور طولی دندان در محل اتصال لثه و دندان قرار گیرد
بعد از قرار دادن مسواك روی دندان و لثه، ابتدا حركت لرزشی (حركات سریع و كوتاه) در محل باید صورت بگیرد و سپس با حركت مچ دست، موهای مسواك روی سطح دندان از سمت لثه به طرف سطوح جونده چرخانده شود (شكل ۸-۴). این حركت حدود ۱۵ تا ۲۰ بار برای هر دندان باید انجام گیرد
تمیز كردن سطوح داخلی دندانها هم مانند مسواك كردن سطوح خارجی آن صورت می گیرد ولی برای سطوح داخلی دندانهای جلو، مسواك را باید به صورت عمود بر روی سطح داخلی دندانها قرار داد و با حركات بالا و پایین این سطوح را تمیز كرد
برای مسواك كردن سطح جونده، موهای مسواك را در تماس با سطوح جونده قرار داده و كمی فشار دهید تا موهای مسواك به خوبی به داخل شیارهای سطح جونده وارد شود. سپس چند بار مسواك را به جلو و عقب بكشید تا بخوبی تمیز شود
چون خرده‌های مواد غذایی و میكروبها روی سطح زبان جمع می‌شوند، بهتر است هر چند روز یكبار روی زبان را هم با مسواك تمیز نمود. برای اینكار مسواك در عقب زبان قرار می‌گیرد و به طرف جلو كشیده می‌شود. تمیزكردن زبان نقش مهمی در از بین بردن بوی بد دهان دارد. پس از مسواك كردن دندانها و زبان باید دهان چندین بار با آب شسته شود. وقتی مسواك كردن دندانها تمام شد، مسواك را خوب بشوئید و در جایی دور از آلودگی نگهداری كنید. توجه كنید كه هیچگاه مسواك خیس را در جعبه سر بسته نگذارید؛ چون رطوبت هوای داخل جعبه زیاد شده و رشدمیکروبهاراتسریع میکند


 

 استفاده از نخ دندان:

سطوح بین دندانی به هیچ وجه با استفاده از مسواك تمیز نمی‌شوند و تنها با استفاده از نخ دندان می‌توان این سطوح را تمیز كرد. نخ دندان، نخ ابریشمی مخصوصی است كه باید آن را از داروخانه تهیه نمود. برای استفاده درست از نخ دندان باید:
• قبل از استفاده دستها را با آب و صابون خوب بشوئید.
• حدود ۳۰ تا ۴۵ سانتیمتر از نخ دندان را ببرید و دو طرف نخی را كه بریده‌اید در هر دو دست به دور انگشت وسط بپیچید
جهت نخ كشیدن دندانها، حداقل ۳۰ تا ۴۵ سانتیمتر نخ جدا كنید.
• سه انگشت آخر را ببندید و دو دست را از هم دوركنید تا نخ محكم كشیده شود. به این ترتیب انگشت نشانه و شست هر دست آزاد می‌ماند
با بستن سه انگشت آخر، انگشت نشانه و شست دو دست آزاد مانده و قدرت مانور بالایی به شما می‌دهد.
• قطعه ای از نخ به طول ۲ تا ۵/۲ سانتی‌متر را بین انگشتان شست و اشاره دستها نگهدارید
طول نخی كه بین انگشتان دست آزاد باقی می‌ماند، كافی است ۲ تا ۵/۲ سانتیمتر طول داشته باشد.
• برای واردكردن نخ بین دندانهای فك پایین از دو انگشت اشاره و بین دندانهای فك بالا از دو انگشت شست یا یك شست و یك انگشت اشاره استفاده كنید.
• نخ را با حركتی شبیه اره كشیدن به آرامی به فضای بین دندانها واردكنید مراقب باشید فشار نخ، لثه را زخمی نكند
مرحله بعد این است كه نخ به آرامی با حركتی شبیه اره كشیدن به فضای بین دندانها وارد شود
• پس از اینكه نخ را وارد فضای بین دندانی كردید ابتدا نخ را به سطح كناری دندان جلویی تكیه داده و با ملایمت به زیر لبه لثه برده و آن را به دیواره دندان چسبانده و چند بار به طرف بالا و پائین حركت دهید . به آرامی این عمل را انجام دهید تا به لثه مجاور دندان آسیب نرسانید.
نخ را به كناره یكی از دندانها تكیه داده و به زیر لبه لثه ببرید و سپس به دیواره دندان كناری بچسبانید و چند بار به طرف بالا و پایین حركت دهید. مواظب باشید فشاری به لثه توسط نخ وارد نشود
• سپس قسمت تمیز نخ را در همان محل به سطح كناری دندان پشتی بچسبانید و همین كار را تكرار كنید. بعد از آن نخ را از لای دندانها خارج كنید. آن قسمت از نخ را كه برای این دندانها استفاده كرده‌اید جابجا كنید و نخ كشیدن دندان بعدی را شروع كنید. این كار را برای تمام سطوح بین دندانها تكراركنید.

توجه كنید كه:

• پشت آخرین دندان هر فك را نیز مثل دندانهای دیگر نخ بكشید.
• استفاده از نخ دندان برای كودك باید به كمك والدینی كه آموزش دیده باشند، انجام پذیرد. پس از اینكه كودك مهارت كافی را بدست آورد، بهتر است تا مدتی با نظارت والدین این كار را انجام دهد.
• بهتر است روزی دو بار (شبها قبل از خواب و صبحها بعد از صبحانه) از نخ دندان و مسواك استفاده كنید. در غیر اینصورت حداقل شبها قبل از خواب ابتدا از نخ دندان استفاده كرده، سپس دندانها را مسواك كنید.
• اگر هنگام مسواك زدن و نخ كشیدن دندانها، درد و خونریزی وجود داشت، جای نگرانی نیست. در اكثر مواقع با ادامه اینكار و برطرف شدن التهاب لثه درد و خونریزی هم از بین می رود. اگر پس از یك هفته علائم برطرف نشد حتماً بیمار را به مركز بهداشتی درمانی ارجاع دهید.
نكته مهم: به جای نخ دندان برای تمیز كردن سطوح بین دندانها از هیچ نوع نخ دیگر یا وسایل سخت و نوك‌تیز مثل سنجاق و چوب كبریت استفاده نكنید. در ضمن توجه داشته باشید كه خلال دندان وسیله ایست كه به آسانی به لثه آسیب می‌رساند و استفاده از آن توصیه نمی‌شود.